Cultuur
From AmersfoortWiki
Contents |
Stadsbeeld en Bezienswaardigheden
Amersfoort telt 422 rijksmonumenten. De middeleeuwse binnenstad is opmerkelijk goed geconserveerd en bezit een grachtenstelsel. De Onze Lieve Vrouwetoren (door de Amersfoorters ook "Lange Jan" genoemd) is de belangrijkste blikvanger. Met zijn 98 meter is het de op twee na hoogste kerktoren van Nederland. De bijbehorende kerk ging bij een explosie in 1787 verloren. De toren wordt gebruikt als oorsprong van het coördinatenstelsel van het Rijksdriehoeksnet. Oftewel, het exacte middelpunt van de Onze Lieve Vrouwetoren is het punt van waaruit heel Nederland kadastraal genummerd is en wordt het geografisch middelpunt van Nederland genoemd. Dit is bij de toren zichtbaar gemaakt door twee metalen strips, waarvan één de kadastrale x-as aangeeft en de ander de y-as. In het midden van de torenvloer is een markering aangebracht welke dit nulpunt aangeeft.
De binnenstad heeft nog andere bezienswaardige kerken, zoals de Sint-Joriskerk aan de Hof en de rooms-katholieke Sint-Franciscus-Xaveriuskerk, ontworpen door architect F. Wittenberg. Ook de Sint-Aegtenkapel en de Oud-Katholieke kerk H. Georgius zijn noemenswaardig. De Elleboogkerk, een neoclassicistische kerk uit 1820, werd tijdens een brand op 22 oktober 2007 geheel verwoest.
Een belangrijke niet-religieuze bezienswaardigheid is de stadsmuur. De eerste stadsmuur werd gebouwd rond 1300. De Plompetoren was een onderdeel van de oudste muur. Hier werden vroeger de gevangenen gehouden. Tussen 1380 en 1451 werd een nieuwe stadsmuur gebouwd, die de stad tot in de negentiende eeuw ruimschoots heeft kunnen omsluiten en die deels behouden is. Nadat de oudste stadsmuur haar functie had verloren werd deze gebruikt om huizen tegenaan te bouwen, Muurhuizen. Een voorbeeld van zo'n Muurhuis is het huis Tinnenburg. De binnenstad heeft ook een jongere stadsmuur.
De stad heeft daarnaast nog een aantal stadspoorten, zowel land- als waterpoorten. De meest bijzonder en bekendste is de Koppelpoort, die zowel land- als waterpoort is. Verder zijn er de Monnikendam (een waterpoort) en de Kamperbinnenpoort (een landpoort).
Bierbrouwerij De Drie Ringen is gevestigd in een voormalige stadsboerderij en brouwt op ambachtelijke wijze bier. Verder zijn het Hofje de Poth, één van de oudste hofjes in het land en het Sint-Pietersgasthuis noemenswaardige bezienswaardigheden.
Er worden stadswandelingen georganiseerd door het Gilde Amersfoort en rondvaarten in de Amersfoortse grachten door Stichting Waterlijn.
Buiten Amersfoort ligt sinds 1948 een dierentuin, het DierenPark Amersfoort, gelegen in het Bos Birkhoven, aan de westkant van de stad. Deze dierentuin trekt jaarlijks ongeveer 750.000 bezoekers (2008) en is daarmee de 16e attractie van Nederland, gerekend naar bezoekersaantallen.
Amersfoortse Kei
Een ludiek monument is de Amersfoortse Kei, waaraan Amersfoort de bijnaam Keistad en haar inwoners de geuzennaam Keientrekkers danken.
Religie
Christendom
In de middeleeuwen was Amersfoort een bedevaartsoord. De pelgrims kwamen vanwege een Mariabeeldje dat in 1445 onder wonderbaarlijke omstandigheden gevonden zou zijn en waaraan wonderen werden toegeschreven. De pelgrims veroorzaakten economische groei en met de opbrengsten uit de bedevaart werd de Onze Lieve Vrouwetoren (Lange Jan) gebouwd. Vanwege dit beeldje wordt nog steeds een ommegang gehouden.
Na de reformatie was Amersfoort een overwegend protestante stad. Ook de band met het Oud-katholicisme was sterk, doordat in 1724 voormalige pastoor Cornelius Steenoven van de schuilkerk aan 't Zand, St. Georgius, tot RK-aartsbisschop van Utrecht werd gewijd, maar later door de paus werd afgezet en in de ban gedaan, waardoor de oud-katholieke Kerk ontstond.
Het protestante karakter van de stad werd eind 19de eeuw na de komst van grote kazernes nog versterkt, omdat beroepsmilitairen overwegend protestanten waren. Deze toestand duurde voort tot de sluiting van de kazernes en de aanwijzing van Amersfoort als groeistad. Dat bracht veel onkerkelijken naar de stad.
Toch is er nog sprake van een duidelijke protestante signatuur, ook vanwege de omliggende plaatsen die overwegend protestant zijn en de nabijheid van de Veluwse bijbelgordel. Die signatuur blijkt uit een relatief groot aantal protestante gemeenten, en door de aanwezigheid van een aantal protestante instellingen, waaronder de Evangelische Hogeschool, die doelbewust hun band met Amersfoort onderhouden. Per 2009 heeft het CDA er 5 van de 39 zetels in de gemeenteraad en de ChristenUnie 3, en dat laatste is een relatief groot aantal. Tot 2002 waren dat er zelfs 4. De voornaamste kerk in het centrum, de St. Joris, is protestant. De kerken in Amersfoort hebben een eigen FM-kanaal. De protestante kerken zijn per 2009 bezig met een fusie.
Jodendom
In 1727 werd de synagoge aan de Drieringensteeg gesticht, die nog steeds bestaat. Er komen zowel sefardische als asjkenazische Joden. In 1941 telde de Joodse gemeente ongeveer 700 leden. In 1943 werd het interieur op last van de overheid gesloopt. De helft van de Joden viel ten prooi aan de shoah (onderdeel van de Holocaust waarbij het om de joden ging).
Anno 2009 is er een actieve orthodox-joodse gemeenschap in Amersfoort. Er zijn er twee rabbijnen woonachtig, namelijk rabbijn Shimon Evers, en rabbijn Binyomin Jacobs. Beiden zijn werkzaam voor het Interprovinciaal Opperrabbinaat. Er worden minstens eens per week synagogediensten gehouden. De religieuze gemeenschap organiseert zelf vervoer voor enkele kinderen die naar de orthodox-joodse school Cheider in Amsterdam-Buitenveldert gaan.
Sport
Het landelijk hoofdkantoor van de tennisbond KNLTB is in Amersfoort gevestigd. Amersfoort herbergt ook de tennisclubs ALTA Amersfoort, LTV Flehite en LTV Randenbroek. Het Open Nederlands Tenniskampioenschap (Dutch Open) vond enkele jaren in Amersfoort plaats. In de nabije toekomst moet een groot tennisstadion met schuifdak klaar zijn (kosten: € 50 miljoen). Naast de KNLTB is ook het hoofdkantoor van de KNSB gevestigd in de gemeente Amersfoort (in het dorp Hoogland).
Amersfoort heeft lange tijd een voetbalclub gehad die uitkwam in de eerste divisie. Dat was de Hollandia-Victoria Combinatie, oftewel HVC. HVC speelde zijn wedstrijden in een bescheiden stadion op sportpark Birkhoven. De club heeft een aantal beroemde spelers voortgebracht als de latere bondscoach Jan Zwartkruis, keeper Piet Schrijvers, en de veldspelers Henk Wery, Mosje Temming en Ron Spelbos. De profsectie van HVC werd in 1973 omgedoopt in SC Amersfoort. Die club heeft nog tot 1982 doorgespeeld, waarna het definitieve eind kwam voor het Amersfoorts betaald voetbal.
De Rugbyclub Eemland speelt sinds 1975 in Amersfoort. De club heeft een eredivisieteam, dat anno 2009 echter niet bij de top drie scoort. Ook de Amersfoortse badmintonvereniging BCA (Badminton Combinatie Amersfoort) speelt in de hoogste Nederlandse divisie. Er is ook een Badmintonclub in Amersfoort Noord (BAN). Twee bekende zwem- en poloverenigingen zijn AZ&PC (de Amersfoortse Zwem- en Poloclub) en de Amer. In Amersfoort is sinds 1961 ook de honkbal- en softbalvereniging BSC Quick gevestigd die een eigen accommodatie heeft op het sportpark Dorrestein.
Dwars door Amersfoort loopt de Europese wandelroute E11, ter plaatse ook wel Marskramerpad of Handelsweg geheten. De E11 loopt van Den Haag naar het oosten, op dit moment tot de grens Polen/Litouwen.
Deze pagina is gebaseerd op het auteursrechtelijk beschermde Wikipedia-artikel Amersfoort; het is vrijgegeven onder de GNU Free Documentation License.
Bezienswaardigheden en Musea
Museum Flehite is het historische museum voor Amersfoort en Eemland. Museum Flehite maakt met het Armando Museum,Kunsthal KAdE, het Mondriaanhuis en het KAdE Architectuurcentrum deel uit van de Stichting Amersfoort in C. Klik hier voor meer informatie over museum Flehite
DierenPark Amersfoort is een particuliere dierentuin, gelegen aan de westzijde van Amersfoort, aan de rand van het bosgebied Birkhoven.
De dierentuin is op 22 mei 1948 opgericht door de heren Tertoolen en Knoester. Aanvankelijk was het een heel klein park met een aap, een kraagbeer, een kameel en wat kinderboerderijdieren. In de jaren daarna kwamen de eerste roofdieren en in 1956 de olifanten Indra en Rani. Klik hier voor meer informatie over DierenPark Amersfoort
Het Armando Museum is een Nederlands museum in de stad Amersfoort, met voornamelijk werk van de Nederlandse kunstenaar Armando. Het Armando Museum maakt met Kunsthal KAdE,Museum Flehite, het Mondriaanhuis en het KAdE Architectuurcentrum deel uit van de Stichting Amersfoort in C. Klik hier voor meer informatie over Het Armando Museum
Het Mondriaanhuis Museum voor Constructieve en Concrete Kunst bevindt zich in het geboortehuis van de wereldberoemde schilder Piet Mondriaan(Amersfoort 1872 – 1944 New York), gelegen in de historische binnenstad van Amersfoort. Ook het gebouw van de christelijke lagere school, waar de vader van Mondriaan hoofdonderwijzer was, is in het museumpand opgenomen. Het woonhuis en de school zijn tijdens een restauratie samengevoegd tot een harmonieus geheel. Klik hier voor meer informatie over Het Mondriaanhuis Museum
Kunsthal KadE is een expositieruimte in Amersfoort. KAdE maakt met het Armando Museum,Museum Flehite, het Mondriaanhuis en het KAdE Architectuurcentrum deel uit van de Stichting Amersfoort in C. KAdE (Kunst aan de Eem[1]) organiseert tentoonstellingen op het gebied van (moderne) kunst,architectuur, vormgeving & design en eigentijdsecultuur. De kunsthal, die op 1 mei 2009 werd geopend, heeft geen eigen collectie. De tentoonstellingsruimte van KAdE (1000 m²) bevindt zich in het pand van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed aan het Smallepad in Amersfoort. Klik hier voor meer informatie over Kunsthal KadE
Herleef 1907 met de 'bewoners' van dit 14e eeuwse gasthuis. De Mannenzaal uit 1531-1536 is samen met de 15de-eeuwse kapel het enige restant van het voormalige Sint-Pietersgasthuis. Het is zelfs de laatst bewaard gebleven gasthuiszaal in Nederland. De zaal is nu ingericht zoals het in 1907 was.
Levende historie wil de geschiedenis vertellen aan de hand van verhalen. Geen verhalen op een blaadje, geen film of voorgelezen. Nee, bij levende historie kruipen mensen van nu in de huid van mensen van toen. Ze verdiepen zich in de geschiedenis van een bepaalde periode en kiezen een persoon die in die tijd geleefd zou kunnen hebben of misschien wel geleefd heeft. Ze proberen zoveel mogelijk van die persoon aan de weet te komen, waar die woonde, waar die werkte, of die getrouwd was, hoe zijn familie in elkaar zat etc etc.
Van oudsher, echt Amersfoorts bier. Stadsbrouwerij De Drie Ringen ontwikkelt een speciaal bier voor Amersfoort 750 jaar. Dit bier wordt in de aanloop naar Amersfoort 750 jaar regelmatig getest door proefpanels. Het eerste proefbrouwsel is tijdens de Bokketrap getest. Aan de hand daarvan werd de karakteristiek iets aangepast. Wat precies, daar wil de brouwer zich niet over uitlaten, dat is bedrijfsgeheim!
Culinaire arrangementen in Amersfoort. Naast alle historische bezienswaardigheden valt er ook op culinair gebied genoeg te genieten in Amersfoort. Voor de beste culinaire Amersfoort arrangementen kunt u terecht op Tijd Voor Amersfoort en Culinair Amersfoort
Dit museum is te vinden op de Bernhardkazerne te Amersfoort. Het museum bestaat uit twee gebouwen en een aantal tanks die in de open lucht staan opgesteld. Meer dan 425 jaar Nederlandse Cavalerie in het Cavaleriemuseum in Amersfoort. De oude en de moderne Cavalerie in een uitgebreide en geheel vernieuwde expositie. Voor iedereen een attractieve ontmoeting met het meest traditiebewuste onderdeel van de Koninklijke Landmacht.
Het Vindselmuseum is de verzameling gevonden natuurvoorwerpen van botanisch kunstenaar Trudy Beekman, tevens haar atelier en lesruimte. Het bevindt zich op bedrijventerrein Isselt in Amersfoort, waar het terras een groene oase is geworden.
Flaneren langs de kade of een boot huren. Eemhaven Amersfoort is dé nieuwe ‘ankerplaats’ voor de pleziervaart op de Randmeren. Uniek gelegen aan de voet van de eeuwenoude Koppelpoort. Geniet van de sfeer, het water, de schepen en de vrolijke mensen.
